Bez kojih organa se može živjeti? Ima života i kad su “u kvaru” jetra, pluća, bubreg, jajnici ili nadbubrežna žlijezda…

Foto: Ilustracija

Iako je naše tijelo kompleksan sistem u kome savršeno funkcionišu brojni organi, u slučaju da se, zbog bolesti, povreda ili drugih razloga, ovaj mehanizam poremeti „kvar“ ne mora da utiče na kvalitet ili dužinu života. Primjera radi može se bez žućne kese ili „slijepog crijeva“, kao i bez dijela bubrega, pluća, jetre…

Organi bez kojih može da se živi svrstavaju se u grupu nevitalnih i uklanjanje nekih od njih ne mora bitno da utiče na kvalitet života, mada, ima i onih čije odstranjivanje podrazumijeva ograničenja u svakodnevnim aktivnostima. Postoje, naravno i organi čiji nedostatak u velikoj mijeri utiče i na kvalitet i na dužinu života

CRVULJAK apendiks ili uobičajen, mada pogrešan naziv „slijepo crijevo“, je početni dio debelog crijeva. Smješten je u donjem dijelu stomaka, sa desne strane. Dugačko je prosječno 8 cm, a debelo 7 mm. Njegova uloga u organizmu nije utvrđena, ali postoje teorije da je to mjesto razmnožavanja takozvanih dobrih bakterija. Limfatično tkivo koje se nalazi u njegovom zidu je dio imunskog sistema – mjesto razvoja ćelija imuniteta. Uklanjanje crvuljka ne dovodi do bilo kakvih poslijedica.

ŽUČNA KESA je kruškoliki organ dugačak 8 do 11 cm. Smještena je na donjoj strani desnog jetrenog režnja i predstavlja bočno proširenje glavnog žućnog voda, koji se iz jetre ulijeva u dvanaestopalačno crijevo. U njoj se deponuje žuć koja je neophodna za varenje hrane (jetra u toku dana luči od 700 do 1.500 mililitara žući). Uklanjanje žućne kese ne utiče na kvalitet života.

SLEZENA je imunski organ i mjesto razgradnje crvenih krvnih ćelija a, takođe, i rezervoar krvi. Velika je kao pesnica, teži 150 do 200 grama, smještena je na lijevoj gornjoj strani abdomena, iza želuca i ispod dijafragme.

Ako se odstrani može da dovede do nešto veće osjetljivosti na infekcije izazvane bakterijama izazivačima meningitisa, upale pluća, sepse…

BUBREZI su prevashodno mjesto filtriranja krvi i uklanjanja štetnih materija. Oni luče enzim renin koji sistemom renin-angiotenzin-aldosteron utiče na regulisanje krvnog pritiska, a imaju i neke endokrine funkcije. U bubrezima se završava produkcija hormona eritropoetina i vitamina D3. Prvi stimuliše koštanu srž da stvara crvena krvna zrnca, dok vitamin D3 reguliše metabolizam kalcijuma i fosfora.

Sa jednim bubregom može normalno da se živi, ali bez oba je neophodna dijaliza.

NADBUBREŽNE ŽLIJEZDE proizvode hormone koji utiču na metabolizam i nalaze se na gornjim polovima bubrega. Sastoje se iz dva dijela, kore i srži, koji se međusobno razlikuju i po porijeklu i po funkciji. Kora luči hormone aldosteron i kortikosteron, inače regulatore prometa minerala i vode, a samim tim i neophodne za život. Srž nadbubrežne žlijezde luči adrenalin i noradrenalin. Njihovo djelovanje je slično dijelovanju simpatičkog nervnog sistema jer ubrzavaju rad srca, “podižu“ krvni pritisak.

Sa jednom nadbubrežnom žlijezdom može normalno da se živi, a uklanjanje obje zahtijeva supstitucionu hormonsku terapiju.

PLUĆA su najvažniji dio „pribora“ za disanje. Nalaze se u grudnom košu i sastoje se od 2 plućna krila, od kojih lijevo ima dva, a desno tri režnja. Sastavljena su od bronhija i velikog broja plućnih mjehurića, od kojih je svaki okružen mrežom kapilara. Kroz endotel mijehurića (alveola) obavlja se razmjena gasova.

Dio plućnog krila može da se ukloni bez uticaja na kvalitet života.

JETRA je vitalni organ čija je uloga da izbaci otrove i nusprodukte metabolizma, da proizvodi žuč, a ima i važnu zaštitnu funkciju. Riječ je o najvećoj žlijezdi i jedinom unutrašnjem organu koji može da se regeneriše. Nalazi se na desnoj strani tijela, neposredno ispod dijafragme, klinastog je oblika, tamnocrvene je boje i teška je 1 do 2,5 kilograma.

Uklanjanje dijela jetre ne remeti funkcionisanje jer ostatak tkiva preuzima funkciju cjeline, a potom slijedi i razmnožavanje ćelija koje nadoknađuju izgubljeno.

ŽELUDAC je prošireni dio crijeva u kome se hrana nagomilava i započinje varenje da bi se zatim postepeno propuštala u crijevo. Želučane žlijezde produkuju hlorovodičnu kiselinu i enzim pepsin koji započinje varenje bijelančevina.

Uklanjanje dijela ili cijelog želuca zahtijeva niz ograničenja kada je riječ o ishrani.

PANKREAS ili gušterača je veoma važna žlijezda u sistemu organa za varenje. Dugačka je oko 15 cm, duguljasta je, pljosnata i smještena je u krivini dvanaestopalačnog crijeva. Ima dvostruku ulogu, luči oko 2 litra pankreasnog soka potrebnog za varenje u crijevima, ali i hormone u krv (glukagon, insulin, somastotatin, pankreasni polipeptid).

Dio pankreasa može da se ukloni bez poslijedica ako je ostatak tkiva dovoljno velik da preuzme funkciju.

ŠTITASTA ŽLIJEZDA ima oblik leptira ili potkovice. Nalazi se u vratnom dijelu, neposredno ispod grkljana, i pokreće se kad gutamo. Sastoji se od dva režnja povezanih suženjem ili istmusom. Teška je 10 do 20 g. Stvara i luči u krv hormone tiroksin, tirorin i kalcitonin koji imaju značajnu ulogu u organizmu.

MATERICA, JAJNICI I JAJOVODI imaju značajnu ulogu u reprodukciji, a ako se kompletno uklone žena postaje neplodna i ulazi u ranu menopauzu. Nedostatak ovih organa nema poseban uticaj na dužinu života.

MOKRAĆNA BEŠIKA je prošireni dio mokraćnih puteva. Ona služi kao privremeni rezervoar urina, ima oblik kruške, a unutrašnja površina je obložena sluzokožom. Funkcionalna zapremina je oko 350 kubnih centimetara.

Mokraćna bešika se nanjčešće uklanja tokom liječenja malignih oboljenja, a posljedica je nemogućnost kontrolisanja mokrenja, to jeste zadržavanja mokraće.

CRIJEVO se sastoji od prednjeg ili tankog i zadnjeg ili debelog. Početni dio tankog crijeva je dvanaestopalačno u koje se ulivaju sokovi jetre i pankreasa. U zidu tankog crijeva nalaze se žlijezde koje luče velike količine sluzi i enzime. Sluz kao omotač štiti crvenu sluzokožu od djelovanja enzima.

Do debelog crijeva dospijeva nesvareni dio hrane, voda i so, u njemu se nalazi mnoštvo bakterija koje imaju sposobnost sinteze vitamina koje organizam apsorbuje.

Posljedice uklanjanja dijela debelog crijeva od zanemarljivih do neophodnosti formiranja stome (otvora na prednjem trbušnom zidu preko koga se prazni sadržaj crijeva).

Komentari

komentara