PROKLETSTVO: KAD GOD I GDJE GOD NIKNE NAJVIŠI TORANJ, STIŽU BIJEDA I KRIZE

Prvu vezu između gradnje najviših zgrada i ekonomske krize ustanovio je 1999. ekonomista Andrew Lawrence, na osnovu podataka koje je sakupljao 13 godina. Istorija dokazuje jos od doba „Vavilonske kule“ taman kada se kule dovrše, slijedi kazna u obliku velike ekonomske krize.

vvilon kulaIzgradnja visokih kula, kao odraz ljudske arogancije, potiče još iz biblijskih vremena i gradnje Vavilonske kule, “kojoj će vrh biti do neba“. Za ovu oholost ljudi su kažnjeni ratovima, raseljenjem na sve strane svijeta, i međusobnim nerazumijevanjem.

U čast ove analogije, novinari su neobjašnjivu vezu između solitera i velikih ekonomskih kriza koje slijede nakon izgradnje, nazvali “prokletstvo Vavilonske kule“.

Ovo “prokletstvo“ je imalo posebno jak efekat u prošlom vijeku. Najupečatljiviji primjer bila je zgrada od 102 sprata, visoka 381 metar, Empire State Building u Njujorku. Završetak ovog zdanja poklapa se sa vrhom “Velike depresije“, prve globalne ekonomske krize , koja je izbila u Sjedinjenim Državama i ostavila teške posljedice u Velikoj Britaniji, Njemačkoj, Francuskoj, Kanadi…Uzgred, Empire State Building nije bio jedini oblakoder u Njujorku u to vrijeme. Preteče su mu Trump Building (283 metra) i Chrysler Building (319 metar).

Do 1970. ni jedna zemlja na svijetu nije imala neboder viši od njujorškog. (Godine 1967. u Moskvi je izgrađen TV toranj Ostankino visok 540 metara, koji je do danas najviši objekat u Evropi).

SAD, nesporna ekonomska sila, sagradili su 1972. Kule bliznakinje. Sjeverni toranj je bio drugi najviši neboder u svijetu, nakon Empire State Building-a. U tim godinama Sjedinjene Države su stagnirale zbog visokih cijena nafte, a ekonomska kriza se osjećala u čitavoj Evropi, posebno u Istočnoj.

Primjer koji ukazuje na vezu između jakih ekonomskih rezultata i želje da se sagradi što viši neboder je Petronas Towers u Kuala Lumpuru. Završetak gradnje dva, 452 metra visoka, tornja poklopio se sa vrhuncom krize na azijskim tržištima 1998, koja je izazvala šok na tržištima širom svijeta.

Na vrhuncu globalne ekonomske krize iz 2008., u Dubaiu je 2010. završen najviši toranj na svijetu, Burdž Khalifa, visok 828 metara.

Iako Dubai nije izvor ekonomske krize u svijetu, ne treba zaboraviti da se svijet promijenio u proteklih dvije i po decenije. Globalizacija je dozvolila da investitori iz cijelog svijeta ulože milione dolara svog kapitala u ovaj mega projekat.

Gdje se danas grade najviši neboderi u svijetu?

U novije vrijeme najviše zgrade se grade na Istoku. Najveća zgrada, skoro kilometar u nebo, biće u Saudijskoj Arabiji. (Krajem oktobra MMF je upozorio da bi Saudijska Arabija do 2020. mogla bankrotirati).

Druga najveća gradi se u Kini, Sky City, visok 838 metara, a Indija planira graditi najvišu rezidencijalnu kulu u svijetu, visoku 442 metra.

Ekonomisti vjeruju da izgradnja skupih, visokih zgrada nije ništa drugo nego oholo, neracionalno trošenje državnog novca u vrijeme kada privreda cvijeta. To dovodi do ekonomskih balona koji mogu puknuti u svakom trenutku. Kao po pravilu, izgradnja visokih nebodera poklapa se sa pretjeranim ulaganjem u infrastrukturne projekte. To opet znači da se budžet države ne troši racionalno, a posljedica toga je recesija.

Prvu vezu između gradnje najviših zgrada i ekonomske krize ustanovio je 1999. ekonomista Andrew Lawrence, na osnovu podataka koje je sakupljao 13 godina. Njegovu teoriju, koja je najprije bila predmet šala, kasnije su potvrdili i drugi ekonomisti, i sada je usvojena kao koncept “skyscraper index”.

Komentari

komentara